Մասնագիտությամբ մանկավարժ կապանցի Լիդա Դավթյանի երբեմնի երազանքը կարող էր շատերին տարօրինակ թվալ: Նա շատ էր ցանկանում լինել Դեր-Զորում: “Հպարտությամբ, մի քիչ էլ տխրությամբ կարող եմ ասել, որ 2 անգամ եղել եմ Դեր-Զորում”,-ասում է տիկին Լիդան, ով անցած տարի նույնպես Դեր-Զորում էր: Դեռ 1968թ-ին, երբ ընդամենը 14 տարեկան էր, ապրիլի 23-ի լույս 23-ի գիշերը եղբոր ու ընկերոջ հետ թռուցիկներ էր փակցրել իրենց թաղամասում: “Ծովից ծով Հայաստան” էին գրել, նկարել, սրանով ցանկացան հիշեցնել, որ հայի պայքարը դեռ ավարտված չէ: Իհարկե, միայն տարիներ հետո, երբ այլևս արգելված չէր Եղեռնի մասին խոսել՝ խոստովանեց, որ ինքն էր նախաձեռնության հեղինակը: Իսկ առաջին անգամ Դեր-Զորում եղել է 1996թ-ին, մասնակցել է Մարգատեի մատուռի բացման արարողությանը, որը կառուցված է նահատակների ոսկորների վրա:“Ես անցա այն ողջ ճանապարհով, որով անցել են Եղեռնի զոհերը ու զարմացած եմ, թե ինչպես են նրանցից ոմանք կենդանի մնացել: Մինչեւ 60 աստիճան ջերմաստիճան, անջուր մի տափաստան”,-վերհիշում է Լիդա Դավթյանը: Դեր-Զորի հողերի մեջ նա ոսկորներ է գտել ու զարմանքը մեծ է եղել, երբ մի արաբ մոտեցել է եւ առաջարկել գնել “հայի ոսկոր”:
Հայ մանկավարժը արաբին բացատրեց, որ իր արարքը սրբապղծություն է, ու արաբը առանց որևէ պայմանի այդ ոսկորը տվեց: Սկսվեց ամենաբարդ գործընթացը՝ ոսկորների գենետիկական ստուգում, որից հետո միայն թույլատրվեց դրանք տեղափոխել Հայաստան: Լինելով ծննդով կապանցի, տիկին Լիդան ոսկորները հատուկ արարարողակարգով թաղեց Կապանում կառուցված Եղեռնի զոհերի հուշահամալիրում:“Հիմա հպարտ եմ, որ իմ հայրենակիցները գալիս են այստեղ, ծաղիկներ դնում, խնկարկում, իմանում, որ այստեղ զոհերի ոսկորներն են թաղված, որ դրանք մեր նախնիների մասունքներն են “,-ասում է զրուցակիցս:Լիդա Դավթյանի խոսքով, Դեր-Զոր փոքրիկ քաղաքը Եփրատի երկու ափերին կառուցված եւ կամրջով իրար է միացած: Այստեղ շատ մեծ հայկական եկեղեցական համալիր կա ու ապրիլի 24-ը Դեր-Զորում հայերի օր են համարում:“Հուզված անցնում էի կամուրջը, ու քիչ մնաց մեքենայի տակ ընկնեի: Ոստիկանը սաստեց վարորդին, բայց ես բացատրեցի, որ իմ մեղքն էր, արաբ ոստիկանը ասաց՝ տիկին, էսօր հայերի օրն է, դուք սգացեք, նաև համոզված եղեք հաղթանակում”,-պատմում է Լ. Դավթյանը:Արմեն Դավթյան, Կապան




